Το Αλογάκι

Είχες ποτέ την τύχη να παίξεις σκάκι με έναν μάγο; Μάλλον όχι... ωστόσο, δεν μπορείς παρά να σταθείς με θαυμασμό μπροστά στα ανεξίτηλα ίχνη που έχει αφήσει πάνω στη σκακιέρα ένας μεγάλος Μάγος. Διότι είναι αλήθεια πως υπάρχει Μαγεία στο σκάκι!

Ο Μάγος μουρμούρισε τα μαγικά λόγια και η σκακιέρα μπροστά του άρχισε να ζωντανεύει. Τα πιόνια αιωρούνταν στον αέρα, τα ασπρόμαυρα τετράγωνα θαρρείς πως άστραφταν κάθε φορά που τα διέσχιζε η Βασίλισσα, ενώ έτριζε η σκακιέρα στο πέρασμα των Πύργων. Οι Αξιωματικοί περιπολούσαν στις διαγώνιες και οι Ίπποι αναστάτωναν τον κόσμο με τα ποδοβολητά τους. Να κι ο Βασιλιάς -το δροσερό αεράκι τον σπρώχνει απαλά στην πλάτη και τον καθοδηγεί για το μικρό ροκέ. Ο Μάγος είχε τον απόλυτο έλεγχο στον μικρόκοσμο του Σκακιού και ο αντίπαλος στεκόταν απέναντι με το στόμα ανοιχτό και τα μάτια ορθάνοιχτα, αδυνατώντας να πιστέψει τις μαγικές σκηνές που εκτυλίσσονταν μπροστά του.

Ο Μάγος του είχε χαρίσει μάλιστα έναν από τους Πύργους του. Τόσο γενναιόδωρος ήταν!

1.ε4 ε5 2.Ιζ3 Ιγ6 3.δ4 εxδ4 4.Αγ4 Αβ4+ 5.γ3 δxγ3 6.O-O γxβ2
7.Αxβ2 (πρώτο διάγραμμα). 
Ο Μάγος χάρισε 2 πιόνια στον αντίπαλό του. Σε αντάλλαγμα, οι Αξιωματικοί του θερίζουν τις διαγώνιες προς το μικρό ροκέ του Μαύρου Μονάρχη, ο οποίος στέκεται ακόμα στο κέντρο. Προς το παρόν, ο Μαύρος πιστεύει ότι ελέγχει την παρτίδα. Άραγε όμως δεν είναι το Μάγου το όπλο η δημιουργία τέτοιου είδους ψευδαισθήσεων;

7.. Αζ8 8.ε5 δ6 9.Πε1 δxε5 10.Ιxε5 Βxδ1 (δεύτερο διάγραμμα).
Ο Μαύρος ενθουσιασμένος αρπάζει την ευκαιρία για να αλλάξει τις Βασίλισσες. Μετά την αλλαγή, θα είναι εμφανώς καλύτερος, με Πύργο και δυο πιόνια παραπάνω από τον αντίπαλό του. Σκέφτηκε προς στιγμή ότι ο Μάγος βρήκε το δάσκαλό του. Έτριψε τα χέρια του από ικανοποίηση και ένα χαμόγελο φάνηκε στο πρόσωπό του. Πλέον μπορούσε να ορκιστεί ότι η νίκη ήταν δική του! Ο Μάγος όμως δεν είχε πει ακόμα την τελευταία του λέξη. Και να ξέρεις καλά ότι η αυλαία πέφτει μόνο όταν το θελήσει ο Μάγος!

11.Βζ7+ (τρίτο διάγραμμα).
Κίνηση απόγνωσης, σκέφτηκε ο Μαύρος και χωρίς να χάσει χρόνο έπαιξε 11..Ρε7
Ο Μάγος με μαεστρία καθοδηγεί τον Μαύρο Βασιλιά, που δεν έχει καταλάβει τι τον περιμένει, ακριβώς εκεί που τον θέλει.
Ο Μαύρος Βασιλιάς νιώθει ότι μπορεί να κερδίσει την παρτίδα μόνος του. Παίρνει θάρρος, αγνοεί το ροκέ, μένει στο κέντρο και πολεμά.
12.Ιη6++ (τέταρτο διάγραμμα).
Ο Μαύρος δεν κατάλαβε το νόημα αυτής της κίνησης, που ουσιαστικά του χαρίζει έναν ολόκληρο Αξιωματικό. Οπότε το 12..Ρxζ7 του φάνηκε ως η καλύτερη δυνατή κίνηση. Πίστεψε πλέον ότι η νίκη ήταν θέμα χρόνου. Περίμενε μάλιστα ότι ο Λευκός θα εγκατέλειπε από στιγμή σε στιγμή. Τότε ο Μάγος τον κοίταξε στα μάτια, χαμογέλασε και του είπε τη μαγική λέξη:
ΜΑΤ!
Ο Μαύρος δεν κατάλαβε. Πίστεψε ότι ο Μάγος ήθελε να τον μπερδέψει. Μπορείτε να δείξετε στο Μαύρο πως γίνεται ματ μετά από τη 12η κίνησή του;

Μαγικό! Ο Μαύρος δεν μπορούσε να πιστέψει ότι μαγεύτηκε τόσο εύκολα! Είχε πιστέψει στη νίκη, όμως τελικά είχε εξαπατηθεί από το Μάγο. Θαύμασε το κατόρθωμα του Μάγου και υποκλίθηκε στην ανωτερότητά του.

Θαυμάστε ολόκληρη την παρτίδα.
Ο Πωλ Μόρφυ υπήρξε ο προάγγελος του μοντέρνου σκακιού. Εμφανίστηκε στον σκακιστικό κόσμο στα μέσα του 19ου αιώνα ερχόμενος από τον Νέο Κόσμο (Αμερική), έπαιξε σκάκι με τρόπο που δεν είχε παίξει κανένας πριν από αυτόν, μέσα σε λίγα χρόνια συνέτριψε τους πάντες και εξαφανίστηκε ακριβώς με τον τρόπο που ήρθε: Μαγικά!

Από το μικρό ταπεινό στρατιώτη μέχρι το μεγάλο καταξιωμένο στρατηγό, η επόμενη κίνηση στο σκάκι είναι λίγο πολύ ένα μυστήριο. Η θέση έχει πάντα απαιτήσεις. Κάποιες φορές είναι εύκολο να ανακαλύψουμε αυτό που χρειάζεται να γίνει και άλλες φορές νιώθουμε χαμένοι μέσα σε δεκάδες επιλογές. "Τι κάνουμε τώρα;" Αναρωτιόμαστε ξύνοντας το κεφάλι μας μπροστά στη σκακιέρα.

Ένα σχέδιο μπορεί να μας σώσει!

Το σχέδιο στο σκάκι είναι η ικανότητα που έχουμε να εντοπίζουμε και να δημιουργούμε αδυναμίες στον αντίπαλο. Τέτοιες αδυναμίες μπορεί να είναι η κακή θέση του βασιλιά, μια στριμωγμένη βασίλισσα, τα αδύνατα πιόνια, τα απροστάτευτα κομμάτια, τα κομμάτια που μπορούν να υποστούν διπλή επίθεση ή κάρφωμα.

Ένας στρατιώτης (αρχάριος σκακιστής) σύμφωνα με την εμπειρία έχει περιορισμένες δυνατότητες στο σχεδιασμό. Αντίθετα ένας στρατηγός (καταξιωμένος σκακιστής) μπορεί με μεγαλύτερη άνεση να συλλάβει και να εκτελέσει πολύπλοκα σχέδια. Αλλά πως;

1. Εκτίμηση της θέσης. Αρχικά μετράμε τις δυνάμεις μας σε σύγκριση με τις δυνάμεις του αντιπάλου σύμφωνα με την αξία των κομματιών στη σκακιέρα. Ύστερα ψάχνουμε για αδυναμίες στο αντίπαλο στρατόπεδο ή διερευνούμε τη δυνατότητα να δημιουργήσουμε αδυναμίες.
Προσοχή! Πρέπει πρώτα να σιγουρευτούμε ότι δεν έχουμε αδυναμίες στο δικό μας στρατόπεδο, διότι ο αντίπαλος καραδοκεί!
2. Σχέδιο. Αφού εντοπίσουμε τις αδυναμίες, θα πρέπει να τις αξιολογήσουμε και να βρούμε τρόπο να τις εκμεταλλευτούμε. Π.χ. αν έχουμε να επιλέξουμε ανάμεσα σε ένα φορσέ ματ και το κόψιμο μιας βασίλισσας, το σχέδιό μας θα πρέπει να είναι φυσικά να κάνουμε ματ.
3. Στρατηγικές επιχειρήσεις. Πάμε να εφαρμόσουμε το σχέδιο υπολογίζοντας ποιες δυνάμεις θα χρειαστούμε, που θα πρέπει να τις τοποθετήσουμε και πως θα παρακάμψουμε τις αμυντικές επιχειρήσεις του αντιπάλου.
4. Μέτρημα. Υπολογίζουμε κάποιες βαριάντες και επιλέγουμε την αποτελεσματικότερη, με προσοχή ώστε να μη δίνουμε στον αντίπαλο τη δυνατότητα να αμυνθεί.
5. Κίνηση!

Αν δεν μπορούμε να συλλάβουμε κάποιο σχέδιο, τότε το καλύτερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να βελτιώσουμε τη θέση ενός κομματιού μας, εφόσον ο αντίπαλος δεν έχει κάποια άμεση απειλή (κανόνας Makogonov).

Ας δούμε μια αρκετά διδακτική παρτίδα που παίχτηκε πριν λίγες μέρες στο τουρνουά της Νίκαιας.

1.δ4 δ5 2.Αζ4 β6 3.ε3 Ιγ6 4.γ4
Συνήθως στο Σύστημα του Λονδίνου ο Λευκός παίζει γ3 και ε3 για να στηρίξει το κέντρο. Σε αυτό το σημείο ο Μαύρος μπορεί να συνεχίσει κανονικά την ανάπτυξή του με Ιζ6 ή ε6 όμως
4…Αε6
Μια κακή κίνηση που μπλοκάρει χωρίς λόγο το πιόνι ε και καταδικάζει την πτέρυγα του Βασιλιά σε αδράνεια. Ποιο πρέπει να είναι το σχέδιο του Λευκού σε αυτό το κρίσιμο σημείο; Παίζοντας Ιγ3 ή Ιζ3, δηλαδή συνεχίζοντας την ανάπτυξή του, δεν είναι λάθος, όμως δεν είναι αρκετά δραστικό. Κόβοντας το πιόνι δ5 με γxδ5 επίσης δεν κερδίζει πολλά, αντιθέτως δίνει τη δυνατότητα στον Αε6 να πιάσει καλύτερη θέση. Μήπως ο Λευκός μπορεί να δημιουργήσει μια αδυναμία στο Μαύρο στρατόπεδο;
5.ε4!
Ακριβώς! Το πιόνι είναι άτρωτο. Αν 5…δxε4 τότε 6.δ5 και ο Μαύρος χάνει κομμάτι. Αλλά τι να κάνει ο Μαύρος; Στο 5…Αδ7, ο Λευκός παίρνει τον απόλυτο έλεγχο του κέντρου μετά από 6.γxδ5 περιορίζοντας σημαντικά το πεδίο δράσης των Μαύρων κομματιών και με το Βασιλιά ακόμα στο κέντρο αυτό ισοδυναμεί με ήττα. Οπότε...
5…δxγ4 6.δ5 Αγ8 7.δxγ6 Βxδ1+
Ο Μαύρος υποχρεώνεται να αλλάξει Βασίλισσες για να σώσει τουλάχιστον την επιλογή του ροκέ.
8.Ρxδ1 Αε6;
Επαναλαμβάνει το ίδιο ακριβώς λάθος όπως στην 4η κίνηση! «Κάθε σκακιστής έχει τα δικά του τυπικά λάθη». Ο Λευκός φυσιολογικά παίζει…
9.Ιγ3 Ιθ6; 10.Ιζ3
Η κίνηση του Μαύρου παραβαίνει ένα βασικό κανόνα ανάπτυξης –οι Ίπποι πρέπει να συγκλίνουν προς το κέντρο. Ο Λευκός δεν παρασύρεται να κόψει τον Ίππο για να δημιουργήσει διπλωμένα πιόνια στη στήλη θ –έχει σχέδιο! Βέβαια το 10.Ιβ5 ήταν αμεσότερο.
10…Πδ8+ 11.Ργ2 Αη4;
Η τελευταία κίνηση του Μαύρου δίνει μια απλή ιδέα στο Λευκό και νέο σχέδιο κατά του στριμωγμένου Μαύρου Ηγεμόνα.
12.Ιβ5! Πγ8 13.Ιxγ7+ Πxγ7 14.Αxγ7
Ο Λευκός κερδίζει έναν Πύργο και διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο της παρτίδας.
14…Αxζ3
Ενώ ο Μαύρος Μονάρχης ασφυκτιά ανάμεσα στα ίδια του τα κομμάτια, ο Αξιωματικός συνεχίζει να κινείται επιπόλαια.
15.ηxζ3 ε5;
Έχει «σκάσει» τόσο πολύ από την πίεση των κομματιών του, που το πιόνι ε εκσφενδονίζεται σαν κουμπί, σε λάθος τετράγωνο αντί για το φυσιολογικό ε6! Ο Λευκός βλέπει κι άλλη ευκαιρία που δεν την αφήνει να πάει χαμένη.
16.Πδ1 Αγ5; 17.Πδ8+ Ρε7 18.Πxθ8 1–0

Το Σύστημα του Λονδίνου είναι ένα απλό άνοιγμα χωρίς ιδιαίτερες περιπλοκές που οδηγεί σε κλειστές παρτίδες και χαρακτηρίζεται από τις κινήσεις δ4, Αζ4 και στη συνέχεια γ3 και ε3. Οι συνήθεις γραμμές είναι:

1.δ4 δ5 2.Ιζ3 Ιζ6 3.Αζ4
1.δ4 Ιζ6 2.Ιζ3 ε6 3.Αζ4
1.δ4 Ιζ6 2.Ιζ3 η6 3.Αζ4

Ο Πύργος είναι ο καλύτερος φίλος του Βασιλιά, διότι τον βοηθά να κάνει ροκέ. Όταν ο Βασιλιάς στέκεται στο κέντρο της Σκακιέρας χωρίς να έχει κάνει ροκέ, είναι σαν να προκαλεί τον αντίπαλο στρατό. Μια διάσπαση ή μια θυσία μπορεί να φέρει σε πολύ δύσκολη θέση τον Μονάρχη μας, που ακόμα κι αν ξεφύγει προσωρινά, σίγουρα θα αναγκαστεί στη συνέχεια να προσπαθήσει πολύ για να γλυτώσει.

Πριν ξεκινήσουμε μια επίθεση, είναι σημαντικό να έχουμε εξασφαλίσει σίγουρο καταφύγιο για το Βασιλιά μας στο ροκέ υπό την προστασία του Πύργου.

Ας θυμηθούμε τους κανόνες που επιτρέπουν το ροκέ:

1. Ο Βασιλιάς πρέπει να είναι στην αρχική του θέση και να μην έχει μετακινηθεί.
2. Το ίδιο και ο Πύργος που θα κάνει το ροκέ.
3. Ο Βασιλιάς δεν πρέπει να απειλείται με σαχ.
4. Τα τετράγωνα από τα οποία θα περάσει ο Βασιλιάς δεν θα πρέπει να απειλούνται.
5. Το τετράγωνο στο οποίο θα καταλήξει ο Βασιλιάς δεν θα πρέπει να απειλείται.
6. Ανάμεσα στο Βασιλιά και τον Πύργο θα πρέπει να υπάρχουν μόνο κενά τετράγωνα, κανένα κομμάτι.


Ας δούμε παρακάτω τρια διδακτικά παραδείγματα:

Leycester - Philidor, 1788
Ο Λευκός έχει μόλις παίξει 10.Αβ5 παρατείνοντας την παραμονή του Βασιλιά στο κέντρο και αγνοώντας τις απειλές του Μαύρου Ίππου. Ο Μαύρος αμέσως απέκτησε πλεονέκτημα στην επόμενη κίνηση.

Smyslov - Fischer, 1970
Ο Λευκός επιχειρεί να ανοίξει τη θέση παίζοντας 12.δ4, ξεχνώντας ότι ο Βασιλιάς του βρίσκεται ακόμα στο κέντρο. Για κακή του τύχη, αντίπαλός του είναι ο σπουδαίος Μπόμπι Φίσερ, ο οποίος αμέσως εκμεταλλεύεται το λάθος και κάπου 30 κινήσεις αργότερα καταλήγει με 3 πιόνια παραπάνω, αρκετά για τη νίκη.

Volkov - Kotronias, 2000
O Λευκός εδώ έπαιξε 21.Αε7, αντί για το καλύτερο Ιε7+ που κερδίζει τον Μαύρο Πύργο στο γ8. Τώρα ο Λευκός όχι μόνο δεν κερδίζει τον Πύργο, αλλά χάνει και την παρτίδα!

Όλοι γνωρίζουμε το μύθο του Αισώπου που μιλάει για το εργατικό μυρμήγκι και τον τεμπέλη τζίτζικα. Όταν είναι καλοκαίρι, το μυρμήγκι δουλεύει σκληρά για να μαζέψει εφόδια για το δύσκολο χειμώνα. Ο τζίτζικας αντίθετα διασκεδάζει συνεχώς και δεν προετοιμάζεται καθόλου. Το μυρμήγκι έχει σχέδιο για να σωθεί από το κρύο και το χιόνι. Ο τζίτζικας αγνοεί το μέλλον και ζει μόνο για το παρόν.

'Ετσι και ο καλός σκακιστής κλείνει τα μάτια στις προσωρινές ευκαιρίες που μπορεί να συναντήσει σε μια παρτίδα, διότι έχει στο μυαλό του ένα συγκεκριμένο στόχο και ένα συγκεκριμένο σχέδιο για να πετύχει τη νίκη. Ακριβώς όπως το μυρμήγκι!

Θα δούμε στην παρτίδα που ακολουθεί πώς ο Λευκός Βασιλιάς, που σκέφτηκε σαν το μυρμήγκι του Αισώπου, κατάφερε μέσα σε λίγες μόνο κινήσεις να αναγκάσει το Μαύρο Μονάρχη, που συμπεριφερόταν απερίσκεπτα σαν τον τζίτζικα, να εγκαταλείψει!

Δοκιμάστε πάνω στη σκακιέρα να συνεχίσετε την παρτίδα μετά από την τελευταία κίνηση του Λευκού. Θα καταλάβετε εύκολα το λόγο που ο Μαύρος εγκατέλειψε!

Η Βαριάντας Άιτκνεν της Τζιόκο Πιάνο που παίχτηκε στην παραπάνω παρτίδα είναι:
1.ε4 ε5 2.Ιζ3 Ιγ6 3.Αγ4 Αγ5 4.γ3 Ιζ6 5.δ4 εxδ4 6.γxδ4 Αβ4+ 7.Ιγ3 Ιxε4 8.0-0 Ιxγ3 9.βxγ3 Αxγ3 10.Αα3

Ο Μαύρος έχει κερδίσει 2 πιόνια όμως ο Λεύκος έχει σημαντικό πλεονέκτημα στην ανάπτυξη και εμποδίζει το μικρό ροκέ του Μαύρου. Για το απομονωμένο πιόνι δ, ο Λευκός έχει την ανοιχτή στήλη ε και την ημιανοιχτή στήλη γ.
Η καλύτερη συνέχεια για το Μαύρο είναι το 10...δ5 με σκοπό να απελευθερώσει τον λευκοτετράγωνο αξιωματικό και να τον χρησιμοποιήσει για να κλείσει προσωρινά την ανοιχτή στήλη ε. Τότε ίσως κερδίσει τον πύργο στο α1, αλλά με σχετικές απώλειες χώρου και χρόνου.

Ο Αξιωματικός, ο Πύργος και η Βασιλίσσα μπορούν να επιτεθούν σε δύο ή περισσότερα κομμάτια ταυτόχρονα κατά μήκος της ίδιας στήλης, γραμμής ή διαγωνίου. Αυτές οι δυνατότητες του "καρφώματος" και του "σουβλίσματος", είναι βασικές επιθετικές τακτικές που είναι εύκολο να κατανοήσουμε και απαραίτητο να μάθουμε. Ταυτόχρονα, γνωρίζοντας αυτές τις δυνατότητες, θα μπορούμε να προστατευόμαστε από τις απειλές του αντιπάλου.

Το "κάρφωμα" είναι η κατάσταση όπου ένα κομμάτι απειλείται από Αξιωματικό, Πύργο ή Βασίλισσα και αν μετακινηθεί τότε θα χαθεί το κομμάτι μεγαλύτερης αξίας που βρίσκεται πίσω του. Αν μάλιστα το κομμάτι πίσω είναι ο Βασιλιάς, τότε το κάρφωμα είναι απόλυτο και φυσικά το κομμάτι μικρότερης αξίας δεν μπορεί να μετακινηθεί.

Το "σούβλισμα" (ή "ανάποδο κάρφωμα") είναι η κατάσταση όπου ένα κομμάτι απειλείται από Αξιωματικό, Πύργο ή Βασίλισσα και αν μετακινηθεί τότε θα χαθεί κομμάτι μικρότερης αξίας που βρίσκεται πίσωψ του.

Και στις δυο περιπτώσεις, ο παίκτης που κάνει "κάρφωμα" ή "σούβλισμα" κερδίζει κομμάτι ή τη διαφορά. Και συνήθως αποκτά μεγάλο πλεονέκτημα. Προσέξτε τα παρακάτω διαγράμματα:

Ο Αξιωματικός δίνει σαχ. Ο Μαύρος Βασιλιάς υποχρεώνεται να μετακινηθεί και ο Μαύρος Πύργος χάνεται. Αυτό είναι σούβλισμα, διότι ο Βασιλιάς που απειλείται άμεσα είναι κομμάτι μεγαλύτερης αξίας από τον Πύργο.









Ο Αξιωματικός απειλεί τον Πύργο. Ο Πύργος όμως δεν μπορεί να μετακινηθεί, διότι είναι σε απόλυτο κάρφωμα. Είναι κάρφωμα επειδή ο Πύργος που απειλείται άμεσα είναι κομμάτι μικρότερης αξίας από τον Βασιλιά. Είναι μάλιστα απόλυτο κάρφωμα, διότι ο Πύργος δεν έχει δικαίωμα να μετακινηθεί.








Όπως είδατε, είναι εύκολο να ξεχωρίσουμε το σούβλισμα και το κάρφωμα. Δείτε ορισμένες περιπτώσεις παρακάτω. Μπορείτε να βρείτε σε ποιές έχουμε σούβλισμα και σε ποιές κάρφωμα; Οι λύσεις είναι στο τέλος, αλλά σίγουρα θα βρείτε τις απαντήσεις!

1. Παίζει ο Μαύρος. Τι μπορεί να κάνει ο Μαύρος Ίππος στο γ6;















2. Παίζει ο Μαύρος. Η Μαύρη Βασίλισσα μπορεί να σωθεί. Κάποιο άλλο Μαύρο κομμάτι θα χαθεί...















3. Παίζει ο Μαύρος Μονάρχης που είναι σε σαχ, δυστυχώς για το Μαύρο Αξιωματικό!















4. Παίζει ο Μαύρος Βασιλιάς, που πρέπει να αντιδράσει στο σαχ.















5. Παίζει ο Μαύρος, που βλέπει τον Ίππο του να κινδυνεύει άμεσα. Ή μήπως υπάρχει και κάποιος μεγαλύτερος κίνδυνος;














6. Παίζει ο Μαύρος. Υπάρχει σωτηρία;
















7. Μπορεί να δραπετεύσει η Μαύρη Βασίλισσα;
















8. Παίζει ο Μαύρος και χάνει αμέσως.
















Λύσεις:
1.Απόλυτο κάρφωμα | 2.Σούβλισμα | 3.Σούβλισμα | 4.Σούβλισμα | 5.Κάρφωμα | 6.Κάρφωμα | 7.Κάρφωμα | 8.Σούβλισμα

Το Αλογάκι δεν θα αργήσει να επιστρέψει με ακόμα περισσότερο Σκάκι! Μείνετε στις επάλξεις!

Για το πόσο διαδεδομένο ήταν το "Τσατουράνγκα" στην Ινδία αναφέρεται και το εξής γεγονός: Ο Γιουντισθίρα, ο οποίος ήταν μανιώδης παίκτης του "Τσατουράνγκα", έχασε όλη τη περιουσία του εναντίον του Σαούνι!

Η ονομασία αυτή, ίσως να έχει κάποια σχέση με την αμοιβή που πήρε, εάν τη πήρε τελικά, ο Βραχμάνος ιερέας Σίσσα από τον βασιλιά Βέλχιμπ γι’ αυτή του την επινόηση, όπως αναφέρεται στο βιβλίο του Dr. Duncan. Forbes "Η Ιστορία του Σκακιού" που κυκλοφόρησε στο Λονδίνο το 1860. Μεταξύ των πολλών φανταστικών ιστοριών που αναφέρονται στη προέλευσή του, υπάρχει μία που ανακαλύφθηκε σε χειρόγραφο του Άραβα συγγραφέα AL - SEPHADI, η οποία αναφέρεται στο ανωτέρω βιβλίο, ή κατ’ άλλη εκδοχή από το βιβλίο, του Άραβα ιστορικού Αλ - Μασούντι, που έζησε στη Βαγδάτη τον 9ο με 10ο αι. μ.Χ., με τίτλο "Χρυσαφένια Λιβάδια".

Επίσης μερικοί παλιοί θρύλοι σχετικά με την επινόηση του σκακιού προέρχονται από το βιβλίο του al-Adli.

Όταν ο Μέγας Αλέξανδρος εισέβαλε στην Ινδία, το 327 π.Χ., έμεινε κατάπληκτος από τον ζωντανό στρατό που είχε στην κατοχή του ο ηγεμόνας Πώρος. Η παράταξή του αποτελείτο από 5.000 στρατιώτες, 1.000 άρματα 130 ελέφαντες και 3.000 ιππείς!

2500 χρόνια προ της Εγίρας βασίλευε σε μια από τις χώρες των εκβολών του Γάγγη ποταμού ένας βασιλιάς ονόματι Βέλχιμπ (ή Μπαλχάϊτ ή Μπαλχίντ ή Μωαλχαϊτ ή Σεράμ ή Σιράμ ή Σεβάχ ο Μέγας ή Σεχράν ή Σαχράμ ή Χιράμ) απόγονος του Μπαράχμαν. Ήταν υπεροπτικός, υστερόβουλος και πολύ κακός. Καταπίεζε αφάνταστα το λαό του. Περιφρονώντας τις σαφείς υποδείξεις των συμβούλων του και παρασυρμένος από τις κολακείες των αυλικών του έγινε μισητός στους υπηκόους του, ώστε συνωμότησαν εναντίον του. Την εποχή εκείνη ζούσε στην αυλή του ένας Βραχμάνος ιερέας (κατ’ άλλους Βεζίρης) ονόματι Σίσσα ιμπν Ντάχερ (κατ’ άλλους Σάσσα ή Σίσλα ή Σεσσά ή Σέσσα, ή Σισσά), γιος του Ντάχερ, ο οποίος ήταν φίλος του βασιλιά Βελχίμπ (κατ' άλλους Σεράμ ή Μπαλχάϊτ). Για να βγάλει το βασιλιά από το αδιέξοδο στ’ οποίο είχε περιέλθει και να το βοηθήσει ν’ αλλάξει τακτική απέναντι στο λαό του, επινόησε το "Τσατουράνγκα" και με το πρόσχημα ότι του μαθαίνει τους κανόνες του παιγνιδιού, του δίδαξε πολλές αλήθειες τις οποίες είχε αρνηθεί μ’ επιμονή πολλές φορές ν’ ακούσει απ’ αυτόν. Μεταξύ δε αυτών του δίδαξε πως ήταν αδύνατη η υπεράσπισή του από τους εχθρούς δίχως τη βοήθεια των Αξιωματικών και των Στρατιωτών του. Η διαφορά που υπάρχει μεταξύ του "Τσατουράνγκα" και του "Νάρντ" (αρχαίο παιγνίδι των Ινδών, παρόμοιο με το σημερινό τάβλι) είναι ότι δεν μετέχουν τα δύο στοιχεία τα οποία βασίζονταν στο "Νάρντ", η "Μοιρολατρία" και η "Τύχη", αλλά η "Φρόνηση", η "Πρόβλεψη" και η "Υπομονή". Ο Σίσσα εξήγησε στο βασιλιά ότι διάλεξε το πόλεμο ως πρότυπο του παιγνιδιού, διότι ο πόλεμος ήταν η πιο αποτελεσματική σχολή για να μάθει κανείς την αξία της "Δυναμικότητας", της "Υπομονής", του "Ορθού Συλλογισμού" και του "Ηρωϊσμού".
Ο Βέλχιμπ δε γοητεύθηκε τόσο πολύ που είπε στο σοφό Σίσσα, απερίσκεπτα, να του ζητήσει ότι ήθελε. Ο Σίσσα γνωρίζοντας ότι ο βασιλιάς θ’ αδυνατούσε να εκπληρώσει την υπόσχεση του, ζήτησε από τον Βέλχιμπ το εξής:

Σε μια σκακιέρα να του βάλουν 1 κόκκο σιτάρι στο 1ο τετράγωνο, 2 κόκκους στο 2ο τετράγωνο, 4 κόκκους στο 3ο τετράγωνο, 8 κόκκους στο 4ο τετράγωνο κ.ο.κ.ε., διπλασιαζομένων πάντοτε των κόκκων του σταριού στο επόμενο τετράγωνο και μέχρι το 64ο τετράγωνο. Η ανωτέρω τοποθέτηση των κόκκων του σταριού παριστάνει τον κυκλικό συμβολισμό της σκακιέρας, [ο οποίος ήταν γνωστός στο βασιλιά της Καστίλης Λέων Αλφόνσο Ι΄ το Σοφό (1226-1284), τον περίφημο τροβαδούρο - αστρολόγο της Καστίλης, ο οποίος το 1283 έγραψε στο 10ο βιβλίο "Libro del Axedrez, Dados y Tablas"], ο οποίος έγκειται στο γεγονός ότι εκφράζει την εκδίπλωση του χώρου στο σύμπαν με το τετραδικό και το οκταδικό των κυρίων κατευθύνσεων (4*4*4 = 8*8 = 64). Ο βασιλιάς δεν ήθελε ν’ ακούσει καν για το ασήμαντο αυτό δώρο και αγανάκτησε στην αρχή εναντίον του γιατί θεώρησε την απαίτηση ανάξια της γενναιοδωρίας του, αλλά εξεπλάγη με την επιμονή του και την φαινομενική μετριοφροσύνη του, ώστε έδωσε διαταγή να εκπληρώσουν την επιθυμία του. Όταν μετά από λίγες ημέρες πληροφόρησε τον Βέλχιμπ ο θησαυροφύλακάς του ότι για να συγκεντρωθούν οι κόκκοι του σιταριού που ζήτησε ο Σίσσα, δεν έφθανε όλο το σιτάρι όχι μόνο των Ινδιών αλλά και ολοκλήρου της οικουμένης - διότι έπρεπε να έχει υπό την εξουσία του 16.384(!) πόλεις, η οποία εκάστη να έχει 1.024 σιταποθήκες(!), που η κάθε μία να χωράει 174.762m3 σιτάρι(!), και κάθε 1m3 να περιέχει 32.768 κόκκους σιτάρι(!) - η έκπληξη του βασιλιά κορυφώθηκε και θαύμασε την εξυπνάδα του. Από τα ανωτέρω προκύπτει ένας αριθμός με είκοσι ψηφία, που θα αντιπροσώπευε το οκταπλάσιο της παγκόσμιας εσοδείας, εάν όσα τμήματα του πλανήτη, που βρίσκονται κάτω από τη θάλασσα, μπορούσαν να γίνουν χωράφια και να καλλιεργηθούν!! Για να παραχθεί αυτή η ποσότητα του σταριού έπρεπε να σπείρουν 76 φορές όλες τις Ηπείρους της Γης!!

Πράγματι το σύνολο των κόκκων του σιταριού είναι, όπως το υπολόγισε ο Lodge 18.446.744.073.709.551.615 κόκκοι σταριού!!

Υπολογίζοντας ότι, σε 1m3 περιέχονται ~ 20x106 κόκκοι σιτάρι, η ανωτέρω ποσότητα μεταφράζεται σε 977.677.435.907 τόνους σιταριού (922.337.203.685 μ3, όσο δηλαδή όλη η Γη σπαρμένη με σιτάρι, δεν θα μπορέσει να παράγει σ’ ένα χρόνο), εάν υπολογίσουμε ότι το βάρος ενός κόκκου σιταριού ισούται με 0,053 του γραμμαρίου, που ισοδυναμεί με τη παγκόσμια παραγωγή. Εάν συγκεντρώναμε όλα αυτά τα σπυριά του σταριού, θα μπορούσαμε να καλύψουμε ολόκληρη την επιφάνεια της Γης μ’ ένα στρώμα πάχους 2 ½ εκατοστά.

Μ’ αυτό το τρόπο δόθηκε η ευκαιρία στο Σίσσα να το συμβουλεύσει για άλλη μια φορά, δηλαδή το πόσο επικίνδυνο είναι να υπόσχεται κανείς κάτι χωρίς να προβλέπει και να σκέπτεται τα επακόλουθα της υπόσχεσής του. Ο βασιλιάς, λέγεται, ότι δεν ήξερε τι να θαυμάσει περισσότερο, την επινόηση του Σίσσα ή την απαίτησή του.

Μια άλλη εκδοχή για τη πληρωμή της αμοιβής του είναι και η κατωτέρω:
Λέγεται ότι ο βασιλιάς για να αποφύγει την συμφωνία που έκανε με τον Σίσσα, συμβουλεύτηκε τον μυστικοσύμβουλό του, ο οποίος τον συμβούλευσε να κάνη το εξής: Να καλέσει τον Σίσσα να μετρήσει ο ίδιος το σιτάρι που ζήτησε.Έτσι ο βασιλιάς έβαλε αμέσως σε εφαρμογή το σχέδιο του μυστικοσύμβουλό του και κάλεσε τον Σίσσα να πάρει μόνος του την αμοιβή. Ο Σίσσα κατάλαβε το λάθος του, διότι σκέφθηκε πως το μεροκάματο για τους βοηθούς που χρειαζόταν για να μετρήσει τη τεράστια ποσότητα σταριού ήταν μισό ρούπι και πως ένα βαρέλι στάρι χρειαζόταν δύο εβδομάδες για να μετρηθεί, ενώ μ’ ένα γεν μπορούσε ν’ αγοράσει 6 βαρέλια στάρι και παραιτήθηκε από την απαίτησή του και έτσι ο βασιλιάς απέφυγε να πληρώσει την αμοιβή που ζήτησε ο βραχμάνας ιερέας. Διότι δεν θα του έφθαναν δύο ζωές για να μετρήσει την τεράστια ποσότητα του σταριού. Έστω και εάν μέτραγε ολόκληρα μερόνυχτα με ρυθμό ένα κόκκο το δευτερόλεπτο. Σε 6 μήνες θα μάζευε 1m3 περίπου. Σε 10 χρόνια 20m3. Και μια ποσότητα τελείως ασήμαντη μέσα στο χρόνο που θα του απόμενε για να ζήσει!!

Στο μεγάλο Αυστριακό μαθηματικό και Παγκόσμιο Πρωταθλητή του 19ου αι. Β. Στάϊνιτς, όταν του αναφέρθηκε η ανωτέρω ιστορία, δήλωσε τα εξής:
"Όλη αυτή η ιστορία είναι ένα παραμύθι. Διότι για μια τέτοια επινόηση δεν φτάνει ούτε το ένα χιλιοστό της αμοιβής που πήρε κι’ αν την πήρε!!"

Μια άλλη εκδοχή του παλιού αυτού θρύλου αναφέρει, ότι ένας Ινδός μονάρχης, ονόματι Hashran, προσέφυγε σ’ έναν Ινδό σοφό, ονόματι Qaflan και του ζήτησε να επινοήσει ένα παιγνίδι που θα συμβόλιζε το πεπρωμένο και τη μοίρα. Ο σοφός εφεύρε το παιγνίδι τάβλι που παιζόταν με ζάρια. Ο Hashran γοητεύθηκε από το παιγνίδι αυτό τόσο πολύ, ώστε το εισήγαγε στην Ινδία όπου έγινε πολύ δημοφιλές...


Το άρθρο αυτό είναι απόσπασμα απο το υπό έκδοση βιβλίο του Carlo de Grandi με τίτλο:
"Περί της γενέσεως και διαδόσεως του Ζατρικίου (Σκακιού) ανά τους αιώνες". (Ιστορική αναφορά). Πρώτη Έκδοση: Αθήνα,1985. Δεύτερη Έκδοση: Αθήνα, 1989.
Κεφάλαιο: "To Σκάκι. Ιστορική Αναφορά Περί της Προελεύσεώς του"

Κάθε Βασίλισσα πιστεύει ότι μπορεί μόνη της να τα βάλει με ολόκληρο στρατό. Έτσι μια φορά η Λευκή Βασίλισσα έβαλε στοίχημα με τον Βασιλιά της, ότι μπορεί μόνη της να νικήσει το Μαύρο Στρατό. Μάλιστα ζήτησε από το Λευκό Μονάρχη να μην έρθει στη μάχη καμία από τις δυνάμεις της πτέρυγάς του! Τέτοια ήταν η σιγουριά της! Ή να πούμε καλύτερα η αλαζονεία της! Ο Βασιλιάς συμφώνησε, αλλά, σοφός όπως είναι, ήξερε από πριν το αποτέλεσμα. "Δένδρο που λυγά, δε σπάζει" της είπε καθώς αυτή ετοιμαζόταν να ορμήσει στη μάχη. Δυστυχώς η Βασίλισσα δεν κατάλαβε το νόημα της παροιμίας.

Ο Μαύρος Στρατηγός είδε με καλό μάτι την έφοδο της Λευκής Βασίλισσας. Πολύ εύκολα την ξεγέλασε, έδωσε τροφή στον εγωισμό της αφήνοντάς να συλλάβει και τους δυο Μαύρους Πύργους. Κι όταν εκείνη είδε σε τι μπελάδες είχε βάλει τον ίδιο της το Βασιλιά εξαιτίας της ξεροκεφαλιάς της, ήταν πλέον πολύ αργά! Μόνο τότε κατάλαβε το νόημα της παροιμίας: να είμαστε ταπεινόφρονες ώστε με ευελιξία να μπορούμε να αποφεύγουμε άσχημες καταστάσεις πριν μας βλάψουν.

Η ανάπτυξή μας πρέπει να γίνεται σωστά -ο στρατός μας να μοιάζει με ένα μικρό λυγερό δέντρο που μπορεί να αντέχει τους δυνατούς ανέμους χωρίς να σπάζει. Πρέπει π.χ. να ολοκληρώνουμε την ανάπτυξη των κομματιών μας πριν επιτεθούμε. Αυτό είναι λογικό, διότι αναπτύσσοντας τα κομμάτια μας σε επίκαιρες θέσεις, έχουμε περισσότερα "όπλα" στη διάθεσή μας για να επιτεθούμε με αποτελεσματικότητα. Και αυτό είναι σημαντικό διότι αν δεν είμαστε αποτελεσματικοί στην επίθεση, τότε ο αντίπαλος μπορεί εύκολα να αμυνθεί και να πάρει το πάνω χέρι!

Μάλιστα ένας σπουδαίος αρχαίος Έλληνας ιστορικός, ο Θουκυδίδης, έλεγε ότι δυο πράγματα είναι αντίθετα στη λήψη σωστής απόφασης: η βιασύνη και ο θυμός.

Έτσι και στο σκάκι, η βιασύνη για να επιτεθούμε χωρίς σωστή προετοιμασία, συχνά μας οδηγεί στην ήττα.

Ας δούμε μια παρτίδα μαζί στη Σκακιέρα:

1.δ4 Ιζ6 2.γ4 ε6 3.Ιγ3 Αβ4 4.Βγ2 γ5 5.δxγ5 Ια6 6.α3 Αxγ3+ 7.Βxγ3 Ιxγ5 8.Αη5 α5

Μέχρι εδώ ο Λευκός δεν έπαιξε τόσο άσχημα. Όμως ήδη έχει τοποθετήσει τη Βασίλισσά του σε ένα όχι και τόσο καλό τετράγωνο ενώ ο αναπτυγμένος μαυροτετράγωνος Αξιωματικός δεν απειλεί πολλά, πέρα από τις αλλαγές στο ζ6 και ίσως τη δημιουργία κάποιας αδυναμίας στην πιονοδομή του Μαύρου.
Αντίθετα ο Μαύρος έχει παίξει τους δυο Ίππους όμως έχει αλλάξει τον "καλό" του Αξιωματικό.
Μέχρι αυτό το σημείο οι δυο Στρατοί είναι ισόπαλοι.

Ο Λευκός εδώ μπορεί να παίξει αρκετές κινήσεις για να αναπτύξει τα κομμάτια του σε επίκαιρες θέσεις. Η πιο φανερή κίνηση είναι Ιζ3 προετοιμάζοντας παράλληλα το μικρό ροκέ. Άλλη κίνηση θα μπορούσε να είναι το πιόνι στο η3 για να γίνει φιανκέτο και ο λευκοτετράγωνος αξιωματικός να ελέγχει την μεγάλη διαγώνιο α8-θ1 και τα κεντρικά λευκά τετράγωνα.

Αντί για αυτά, ο Λευκός επέλεξε να παίξει ξανά τη Βασίλισσα, προσδοκόντας να κόψει τον Ίππο στο γ5.

9.Βε5 δ6 10.Αxζ6 ηxζ6 11.Βζ4 ε5 12.Βθ6 Ββ6 13.Πβ1 Αζ5 14.Βxζ6

Μετά την 14η κίνηση του Λευκού, βλέπουμε ότι ολόκληρη η πτέρυγα του Βασιλιά είναι ακόμα στις αρχικές τους θέσεις! Ο Λευκός αντί να κινητοποιήσει τις δυνάμεις του, επέλεξε να συνεχίσει την επίθεση με μόνο "όπλο" τη Βασίλισσα.

Ο Μαύρος από την πλευρά του συνεχίζει να αναπτύσσει τα κομμάτια του, έχοντας στις αρχικές θέσεις τους μόνο τους πύργους και τον Βασιλιά, άρα και τα δυο ροκέ στη διάθεσή του!

Επιπλέον, ο Μαύρος έχει φοβερή επίθεση που ο Λευκός μάλλον δεν έχει καταλάβει παίζοντας Βxζ6, σκοπεύοντας να κόψει και τους δυο Μαύρους Πύργους. Αν ο Λευκός έπαιζε Πδ1 ή Πα1 αντί για Βxζ6 ίσως να είχε ακόμα τύχη στην παρτίδα.

Τώρα όμως δεν έχει τύχη και το τίμημα που θα πληρώσει για τους δυο Λευκούς Πύργους είναι ακριβό...

14...Αxβ1 15.Βxθ8+ (κόβει τον ένα πύργο...) Ρε7 16.Βxα8 (κόβει και τον άλλο...) Ιε4 17.ε3 Βxβ2 18.Ιζ3 Βγ1+ 19.Ρε2 Ιγ3#

Η Κλασική Βαριάντα (ή Βαριάντα Καπαμπλάνκα) της Νιμζοΐνδικής Άμυνας είναι ένα πολύ δημοφιλές άνοιγμα. Ο Λευκός έχει ως στόχο να αλλάξει τους δυο αξιωματικούς του Μαύρου χωρίς να καταστραφεί η πιονοδομή του. Βασικό μειονέκτημα του Λευκού είναι η καθυστερημένη ανάπτυξη της πλευράς του Βασιλιά. Το πλεονέκτημα του Μαύρου είναι η ταχύτερη ανάπτυξη και τα προβλήματα που μπορεί να δημιουργήσει αν ανοίξει γρήγορα το παιχνίδι.

Η κύρια γραμμή είναι 1.δ4 Ιζ6 2.γ4 ε6 3.Ιγ3 Αβ4 4.Βγ2 όπου ο Μαύρος μπορεί να απαντήσει με 4...0-0, 4...γ5, 4...δ5, και 4...Ιγ6 προετοιμάζοντας χτύπημα στο κέντρο και επιδιώκοντας άνοιγμα γραμμών. Η συνέχεια 4...0-0 5.α3 Αxγ3+ 6.Βxγ3 β6 7.Αη5 είναι η κύρια γραμμή της Κλασικής Βαριάντας.